Wytyczne Dotyczące Doboru I Projektowania Dylatacji

Opis produktu

Dylatacja (dylatacja: od łac. dilatare: rozszerzać, rozciągać) jest celowo utworzoną szczeliną w budynku lub obiekcie budowlanym, której zadaniem jest umożliwienie niezależnej pracy poszczególnych części budowli. Wydzielone elementy samodzielnie przenoszą obciążenia, odkształcenia i przemieszczenia. Przerwy dylatacyjne wykonuje się, aby zabezpieczyć konstrukcję przed:
- skurczem betonu i różnicami temperatur, które wywołać mogą rysy lub pęknięcia w budowli żelbetowej,
- nierównomiernym osiadaniem
- pełzaniem betonu.

Wyróżniamy następujące rodzaje przerw dylatacyjnych:

  • dylatacje konstrukcyjne – wydzielają fragment budynku stanowiący jednolitą całość pod względem statyki, technologii i przeznaczenia obiektu lub wynikają ze znacznych jej wymiarów. Stosowane są przy zmianie sposobu posadowienia, zmianie układu konstrukcyjnego budynku, dużych różnic w obciążeniach. Oddzielają wszystkie elementy konstrukcyjne w jednym przekroju od fundamentu do dachu.
  • dylatacje termiczne – pracują na skurcz lub wydłużenie i zabezpieczają budynek przed zarysowaniem na skutek zmian temperatury. Mają za zadanie wyeliminowanie wpływu dużych naprężeń od odkształceń termicznych poszczególnych fragmentów budynku.
  • dylatacje przeciwdrganiowe - najczęściej kojarzone są z budownictwem przemysłowym gdzie mają zabezpieczyć obiekt lub jego poszczególne elementy przed wpływem drgań (oddziaływań dynamicznych i/lub akustycznych) pochodzących od fundamentów oraz ramownic, na których usytuowane są maszyny. Podobny charakter oraz wymóg stosowania dylatacji budynku narzuca jego lokalizacja w obszarze działania fal sejsmicznych wywołanych trzęsieniem ziemi lub szkodami górniczymi.
  • dylatacje umożliwiające nierównomierne osiadanie – zjawisko osiadania wynika z właściwości mechanicznych gruntu, a w szczególności od jego ściśliwości, czyli zdolności do zmniejszania objętości pod wpływem obciążenia. Jeżeli pod fundamentami, w obrysie rzutu budynku zmieniają się warunki gruntowe, ekonomicznie uzasadniony jest jego podział na odrębnie pracujące części. Należy pamiętać, że szczeliny dylatacyjne powinny być zaprojektowane w budynkach na całej wysokości od fundamentów po dach.


Krajowy załącznik do PN-EN 1992-1-1 podaje maksymalne odległości pomiędzy przerwami dylatacyjnymi:

Tablica NA.1
Rodzaj konstrukcji
Odległość między
dylatacjami djont
w metrach

Konstrukcje poddane wahaniom temperatury zewnętrznej
a) ściany niezbrojone
b) ściany zbrojone
c) żelbetowe konstrukcje szkieletowe
d) dachy nieocieplane, gzymsy

5
20
30
20
Ogrzewane budynki wielokondygnacyjne
a) wewnętrzne ściany i stropy monolityczne betonowane w  jednym ciągu
b) jak wyżej - betonowane odcinkami nie większymi niż 15 m,
z pozostawieniem przerw do późniejszego betonowania
c) wewnętrzne ściany prefabrykowane z zewnętrznymi ścianami prefabrykowanymi
d) jak wyżej - z zewnętrznymi ścianami z betonu komórkowego
e) jak wyżej - z zewnętrznymi ścianami lekkimi, podłużna ściana usztywniająca w środkowej części budynku
f) jak wyżej - ze ścianami usztywniającymi w skrajnych częściach budynku
g) prefabrykowane konstrukcje szkieletowe i konstrukcje monolityczne z usztywnieniem w środkowej części budynku
h) monolityczne konstrukcje szkieletowe ze ścianami usztywniającymi w skrajnych częściach - odpowiednio

30
jak w przypadku wewnętrznych ścian
prefabrykowanych
50
40
70
50
jak w przypadku wewnętrznych ścian
prefabrykowanych
jak dla a) lub b)
Ogrzewane jednokondygnacyjne hale żelbetowe bez ścian usztywniających lub tylko w środkowej części z zewnętrznymi ścianami o małej
sztywności nie ulegającymi zarysowaniu przy odkształceniu w  ich płaszczyźnie - w zależności od wysokości konstrukcji h
a)  h≤5m
b)  5 c)  h  ≥  8  m


60
10 + 10h
90
Masywne ściany, jeżeli nie stosuje się specjalnych zabiegów technologicznych obniżających ciepło twardnienia i skurcz w zależności od
grubości
a) b = 0,3 m ÷ 0,6 m
b) 0,6 m < b ≤ 1,0 m
c) 1,0 m < b ≤ 1,5 m
d) 1,5m < b ≤ 2,0m

 

Możliwe kierunki przemieszczeń  konstrukcji  zdylatowanych  części obiektów

Obiekty budowlane i ich poszczególne detale niezmiennie są poddawane oddziaływaniom różnych sił, które są wynikiem osiadania, wahań temperatury, wilgotności, obciążeń o charakterze statycznym i dynamicznym. Siły te powodują zmiany naprężeń  w elementach, co może prowadzić do powstania nieodwracalnych zmian w elementach lub przyczynić się do zarysowania, a w skrajnych przypadkach do pęknięć materiału.
Aby zredukować możliwość powstania trwałych uszkodzeń lub ich rozrostu na inne partie obiektu, odrębnym częściom budynku ułatwia się samodzielną pracę statyczną. Wymóg ten spełniają projektowane przerwy w konstrukcji - szczeliny dylatacyjne.

Wzajemne przemieszczenia oraz szerokość szczeliny dylatacyjnej określane są na etapie projektu. Niemałe znaczenie ma wobec tego jednostka projektująca, która decyduje o wyborze odpowiedniego systemu profili dylatacyjnych. Firma wykonawcza natomiast powinna przestrzegać zaleceń i wytycznych producenta systemu zabudowy szczelin dylatacyjnych.
 Wybór właściwego profilu do zabudowy szczelin dylatacyjnych ma więc decydujące znaczenie dla prawidłowego ich funkcjonowania.
Przy niedostatecznie poważnym potraktowaniu problemu powstają szkody takie jak rysy powierzchniowe, pękanie kantów, zawilgocenie konstrukcji, defekty i uszkodzenia konstrukcji profilowych.
W przypadku przerw dylatacyjnych podłóg obiektów przemysłowych i magazynowych należy brać pod uwagę, oprócz uwzględnienia szerokości szczelin, grubości warstwy posadzkowej i oczekiwanych przemieszczeń, naciski kół pojazdów transportowych, a także rodzaj ich ogumienia.
Informacja odnośnie rodzaju ogumienia jest niezwykle istotna gdy zakładane jest użytkowanie pojazdów z małymi kołami o niewielkiej szerokości, wykonanymi np. z twardego poliamidu lub vulkollanu.
Jednostkowe naciski przenoszone wtedy na zabezpieczenie dylatacji (profil) są bardzo wysokie i nawet przy stosunkowo wąskich szczelinach stosuje się odpowiednio masywne konstrukcje profili dylatacyjnych.
Jak działają siły nacisku i ciągu na konstrukcję przedstawiono na rysunku poniżej.

 

Dla profili podłogowych przeprowadzone zostały badania statyczne wg danych obciążeniowych dla wózków widłowych PN-EN 1991-1-1 oraz DIN 1072 – obciążenia ruchem kołowym.

Przy właściwym wyborze profilu należy wziąć po uwagę następujące decydujące kryteria:
a) dopuszczalne przemieszczanie poziome ±
b) dopuszczalne przemieszczanie pionowe – osiadanie podłoża (np. obszary tąpnięć, trzęsień ziemi lub połączenia nowych budynków z już istniejącymi)
c) szerokość szczeliny dylatacyjnej
d) wysokość wbudowania profilu w konstrukcję
e) widoczną część profilu
f) inne materiały, z którymi profil będzie miał kontakt (np. jastrych, asfalt)
g) obciążenia normatywne (PN-EN i DIN 1072)
h) miejsce stosowania np.: obiekty o dużych wymaganiach higieniczno-sanitarnych (szpitale, szkoły itp.)
i) agresywne media (przemysł chemiczny, mleczarnie, itd.)
j) nadanie wnętrzu szczególnej estetyki
k) możliwość montażu na wykończonych powierzchniach podłóg w późniejszej fazie realizacji bądź na powierzchniach niewykończonych

Poniżej tabela obciążeń wg której następuje wstępny dobór profilu dylatacyjnego.

Tabela obciążeń dla profili podłogowych Deflex
Rodzaj
obciążenia

Według normy
Pojazd
Statyczne max. obciążenie
pionowe od osi pojazdu
[kN]
Powierzchnia
przylegania opony do
podłoża [cm]
Odstęp pomiędzy
elementami kotwiącymi
profil do podłoża [cm]
Odległość zakotwienia
ostatniej kotwy od końca
profilu [cm]

PN-EN 1991-1-1
DIN 1055






wózek
widłowy
26
20/20 30
15

PN-EN 1991-1-1
DIN 1055
40
20/20 30
15

PN-EN 1991-1-1
DIN 1055
63
20/20 30
15

PN-EN 1991-1-1
DIN 1055
90
20/20
30
15

PN-EN 1991-1-1
DIN 1055
140
20/20 30
15

PN-EN 1991-1-1
DIN 1055
170
20/20 30
15

DIN 1072


samochód
ciężarowy
40
20/30
30
15

DIN 1072
30
20/26
30
15

DIN 1072
20
20/20
30
15

DIN 1072
50
20/40
30
15

DIN 1072
100
20/60
30
15

szczególna sytuacja
podnośnik
paletowy
10
2/3
30
15

PN-EN 1991-1-1
pojazd lekki
≤ 30 kN
10
20/20
30
15

Mając na uwadze trwałość konstrukcji, użyteczność eksploatacyjną jak również estetykę i funkcjonalność obiektu należy dołożyć wszelkich starań, aby zapewnić odpowiednie zabezpieczenie szczelin dylatacyjnych. Doświadczenia wykazują, że podwyższone nakłady poniesione na ten cel oraz wysoka
i fachowa jakość firmy wykonawczej ograniczają w znacznym stopniu nakłady na remonty oraz niwelują utrudnienia w okresie użytkowania obiektu. 
Niniejszy katalog powinien być pomocny w projektowaniu zabudowy szczelin dylatacyjnych oraz w wyborze odpowiednich profili.
W razie jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt z naszymi doradcami technicznymi. Jesteśmy przekonani, że nawet dla specjalnych wymogów możemy zaproponować optymalne rozwiązanie.
W przypadku zapytania o dobór profilu dylatacyjnego należy podać:

  • szerokość szczeliny dylatacyjnej,
  • kompensację ruchu szczeliny dylatacyjnej,
  • wysokość wbudowania profilu w konstrukcję,
  • wielkość obciążenia,
  • miejsce wbudowania.


W tabeli poniżej zestawiamy najważniejsze cechy profili dylatacyjnych firmy DEFLEX ułatwiające wstępny wybór właściwego rozwiązania.

Typ profili dylatacyjnych

Rodzaj
obciążenia

Szerokość
dylatacji [mm]
Materiał
Kierunek przemieszczania

Elastomer
Aluminium
Inne
Poziomy
Pionowy
Poprzeczny
DEFLEX 414
          
    35
.
.
. . .
DEFLEX 426/G

   50-100
. .
. . .
DEFLEX 426/NG

80-100
. .
. . .
DEFLEX 428

  30-50
.
stal nierdz.
. . .
DEFLEX 445

50
. .
. . .
DEFLEX 445/ e+m

50
. . stal nierdz./
mosiądz
. . .
DEFLEX 445/L


50
. . stal nierdz./
mosiądz
.
.
DEFLEX 446/a

20
. .
. . .
DEFLEX 446/Ta

20
. .
. . .
DEFLEX 446/b

  30-65
. .
. . .
DEFLEX 446/Tb

  30-65
. .
. . .
DEFLEX 446/c

   30-65
. .
. . .
DEFLEX 446/Tc

  30-65
. .
. . .
DEFLEX 446/cl


100
. . H-PWC
.
.
DEFLEX 446/cP

50
. .
.
.
DEFLEX 446/cPe/cPm

50
. . stal nierdz./
mosiądz
.
.
DEFLEX 446/cPL


50
. . stal nierdz./
mosiądz
.
.
DEFLEX 446/cxl


140-170
. .
.
.
DEFLEX 446/N

20-100
. .
. . .
DEFLEX 446/TN

20-65
. .
. . .
DEFLEX 446/NV

  30-65
. .
. . .
DEFLEX 488

  80-100
. .
.
.
DEFLEX 489/c

60
. .
. . .
DEFLEX 489/ce+cm

60
. . stal nierdz./
mosiądz
. . .