Wytyczne Dotyczące Doboru I Projektowania Dylatacji

Opis produktu

Dylatacja (dylatacja: od łac. dilatare: rozszerzać, rozciągać) jest celowo utworzoną szczeliną w budynku lub obiekcie budowlanym, której zadaniem jest umożliwienie niezależnej pracy poszczególnych części budowli. Wydzielone elementy samodzielnie przenoszą obciążenia, odkształcenia i przemieszczenia. Przerwy dylatacyjne wykonuje się, aby zabezpieczyć konstrukcję przed:
- skurczem betonu i różnicami temperatur, które wywołać mogą rysy lub pęknięcia w budowli żelbetowej,
- nierównomiernym osiadaniem
- pełzaniem betonu.

Wyróżniamy następujące rodzaje przerw dylatacyjnych:

  • dylatacje konstrukcyjne – wydzielają fragment budynku stanowiący jednolitą całość pod względem statyki, technologii i przeznaczenia obiektu lub wynikają ze znacznych jej wymiarów. Stosowane są przy zmianie sposobu posadowienia, zmianie układu konstrukcyjnego budynku, dużych różnic w obciążeniach. Oddzielają wszystkie elementy konstrukcyjne w jednym przekroju od fundamentu do dachu.
  • dylatacje termiczne – pracują na skurcz lub wydłużenie i zabezpieczają budynek przed zarysowaniem na skutek zmian temperatury. Mają za zadanie wyeliminowanie wpływu dużych naprężeń od odkształceń termicznych poszczególnych fragmentów budynku.
  • dylatacje przeciwdrganiowe - najczęściej kojarzone są z budownictwem przemysłowym gdzie mają zabezpieczyć obiekt lub jego poszczególne elementy przed wpływem drgań (oddziaływań dynamicznych i/lub akustycznych) pochodzących od fundamentów oraz ramownic, na których usytuowane są maszyny. Podobny charakter oraz wymóg stosowania dylatacji budynku narzuca jego lokalizacja w obszarze działania fal sejsmicznych wywołanych trzęsieniem ziemi lub szkodami górniczymi.
  • dylatacje umożliwiające nierównomierne osiadanie – zjawisko osiadania wynika z właściwości mechanicznych gruntu, a w szczególności od jego ściśliwości, czyli zdolności do zmniejszania objętości pod wpływem obciążenia. Jeżeli pod fundamentami, w obrysie rzutu budynku zmieniają się warunki gruntowe, ekonomicznie uzasadniony jest jego podział na odrębnie pracujące części. Należy pamiętać, że szczeliny dylatacyjne powinny być zaprojektowane w budynkach na całej wysokości od fundamentów po dach.


Krajowy załącznik do PN-EN 1992-1-1 podaje maksymalne odległości pomiędzy przerwami dylatacyjnymi:

Tablica NA.1
Rodzaj konstrukcji
Odległość między
dylatacjami djont
w metrach

Konstrukcje poddane wahaniom temperatury zewnętrznej
a) ściany niezbrojone
b) ściany zbrojone
c) żelbetowe konstrukcje szkieletowe
d) dachy nieocieplane, gzymsy

5
20
30
20
Ogrzewane budynki wielokondygnacyjne
a) wewnętrzne ściany i stropy monolityczne betonowane w  jednym ciągu
b) jak wyżej - betonowane odcinkami nie większymi niż 15 m,
z pozostawieniem przerw do późniejszego betonowania
c) wewnętrzne ściany prefabrykowane z zewnętrznymi ścianami prefabrykowanymi
d) jak wyżej - z zewnętrznymi ścianami z betonu komórkowego
e) jak wyżej - z zewnętrznymi ścianami lekkimi, podłużna ściana usztywniająca w środkowej części budynku
f) jak wyżej - ze ścianami usztywniającymi w skrajnych częściach budynku
g) prefabrykowane konstrukcje szkieletowe i konstrukcje monolityczne z usztywnieniem w środkowej części budynku
h) monolityczne konstrukcje szkieletowe ze ścianami usztywniającymi w skrajnych częściach - odpowiednio

30
jak w przypadku wewnętrznych ścian
prefabrykowanych
50
40
70
50
jak w przypadku wewnętrznych ścian
prefabrykowanych
jak dla a) lub b)
Ogrzewane jednokondygnacyjne hale żelbetowe bez ścian usztywniających lub tylko w środkowej części z zewnętrznymi ścianami o małej
sztywności nie ulegającymi zarysowaniu przy odkształceniu w  ich płaszczyźnie - w zależności od wysokości konstrukcji h
a)  h≤5m
b)  5 c)  h  ≥  8  m


60
10 + 10h
90
Masywne ściany, jeżeli nie stosuje się specjalnych zabiegów technologicznych obniżających ciepło twardnienia i skurcz w zależności od
grubości
a) b = 0,3 m ÷ 0,6 m
b) 0,6 m < b ≤ 1,0 m
c) 1,0 m < b ≤ 1,5 m
d) 1,5m < b ≤ 2,0m

 

Możliwe kierunki przemieszczeń  konstrukcji  zdylatowanych  części obiektów

Obiekty budowlane i ich poszczególne detale niezmiennie są poddawane oddziaływaniom różnych sił, które są wynikiem osiadania, wahań temperatury, wilgotności, obciążeń o charakterze statycznym i dynamicznym. Siły te powodują zmiany naprężeń  w elementach, co może prowadzić do powstania nieodwracalnych zmian w elementach lub przyczynić się do zarysowania, a w skrajnych przypadkach do pęknięć materiału.
Aby zredukować możliwość powstania trwałych uszkodzeń lub ich rozrostu na inne partie obiektu, odrębnym częściom budynku ułatwia się samodzielną pracę statyczną. Wymóg ten spełniają projektowane przerwy w konstrukcji - szczeliny dylatacyjne.

Przy doborze odpowiedniego profilu dylatacyjnego powinno się uwzględniać następujące kryteria: szerokość szczeliny dylatacyjnej, wysokość wbudowania profilu w konstrukcję i jego rodzaj (profil nakładkowy lub mocowany przed wykonaniem robót posadzkarskich), rodzaj pokrycia dylatowanej powierzchni, wielkość i intensywność obciążenia na które będzie narażony w trakcie eksploatacji, wymagania sanitarne oraz odporność na agresywne związki chemiczne.

Niezwykle istotna jest również informacja o rodzaju ogumienia środków transportu wykorzystywanych w obiekcie.  Jednostkowe naciski na profil dylatacyjny osi pojazdów o małej średnicy kół i niewielkiej ich szerokości wykonanych z np. twardego poliamidu lub vulkollanu są bardzo wysokie. Nawet przy stosunkowo wąskich szczelinach, ich konstrukcje muszą być odpowiednio masywne.

Dla profili dylatacyjnych do posadzek przemysłowych oferowanych przez firmę BETOMAX przeprowadzone zostały kompleksowe badania wytrzymałościowe zgodne z wartościami obciążeń dla wózków widłowych podanych w PN-EN 1991-1-1 oraz dla obciążeń ruchem kołowym zgodnie z normą DIN 1072.


Poniżej w tabeli podano wartości normowych obciążeń, na które narażony może być profil w trakcie eksploatacji i zgodnie z którą następuje jego dobór.

Tabela obciążeń dla profili podłogowych Deflex
Rodzaj
obciążenia

Według normy
Pojazd
Statyczne max. obciążenie
pionowe od osi pojazdu
[kN]
Powierzchnia
przylegania opony do
podłoża [cm]
Odstęp pomiędzy
elementami kotwiącymi
profil do podłoża [cm]
Odległość zakotwienia
ostatniej kotwy od końca
profilu [cm]

PN-EN 1991-1-1
DIN 1055






wózek
widłowy
26
20/20 30
15

PN-EN 1991-1-1
DIN 1055
40
20/20 30
15

PN-EN 1991-1-1
DIN 1055
63
20/20 30
15

PN-EN 1991-1-1
DIN 1055
90
20/20
30
15

PN-EN 1991-1-1
DIN 1055
140
20/20 30
15

PN-EN 1991-1-1
DIN 1055
170
20/20 30
15

DIN 1072


samochód
ciężarowy
40
20/30
30
15

DIN 1072
30
20/26
30
15

DIN 1072
20
20/20
30
15

DIN 1072
50
20/40
30
15

DIN 1072
100
20/60
30
15

szczególna sytuacja
podnośnik
paletowy
10
2/3
30
15

PN-EN 1991-1-1
pojazd lekki
≤ 30 kN
10
20/20
30
15

 

Na rysunku poniżej przedstawiono działanie sił pionowych (nacisku) na konstrukcje profilu dylatacyjnego.

Jednym z ważniejszych elementów budynku przemysłowego jest posadzka. Stanowi ona główny element wykończenia wnętrza umożliwiający swobodne, bezpieczne poruszanie się ludzi, środków transportu oraz właściwe składowanie materiałów.

W warunkach eksploatacyjnych posadzka narażona jest na działanie wielu destrukcyjnych czynników pochodzących głównie od oddziaływania obciążeń statycznych i dynamicznych (charakteryzujących się często dużą intensywnością), zmiennych temperatur oraz oddziaływania substancji agresywnych i wody. Trwałość posadzki podczas użytkowania zagwarantować może odpowiedni system dylatacji.

Szczeliny dylatacyjne to niestety miejsca najbardziej podatne na uszkodzenia, dlatego należy je odpowiednio zabezpieczyć. Już na etapie projektowania powinno sie dobrać profil  dylatacyjny uwzględniając warunki w jakich będzie eksploatowany. Pozwala to na późniejsze wieloletnie bezawaryjne funkcjonowanie takiej posadzki.

POSADZKI DWUWARSTWOWE
Posadzki betonowe składają się zazwyczaj z dwóch warstw, warstwy nośnej (konstrukcyjnej) o grubości od 10 do 20 cm w zależności od wielkości i rodzaju obciążeń oraz warstwy wierzchniej (ścieralnej) od 3 do 6 cm. Najwłaściwszym rozwiązaniem jest,  gdy szczelina dylatacyjna przechodzi przez obie te warstwy.

POSADZKI JEDNOWARSTWOWE
Posadzki jednowarstwowe wykonywane są na staranie zagęszczonej podsypce piaskowej ułożonej na gruncie.
Grubość podkładu betonowego (nośna warstwa konstrukcyjna) na podbudowie piaskowej, w zależności od wielkości i rodzaju obciążeń,  od 10-40 cm. Warstwa wykończeniowa tradycyjnej posadzki mineralnej nie przekracza 3-5 cm, a przy stosowaniu specjalnych trudnościeralnych materiałów kompozytowych- kilku milimetrów.

Przy projektowaniu takiej posadzki, należy pamiętać, że pod naciskiem sił, zwłaszcza skupionych, posadzka przy dylatacji pracuje jak wspornik. Aby uniknąć nadmiernych ugięć posadzki należy pod dylatacją wykonać, na całej jej długości dodatkowe podłoże, tak zwany fundament dylatacji.

 

W zależności od miejsca usytuowania podłogi w budowli, jej konstrukcja może składać się z kilku warstw: posadzki, podkładu, izolacji (cieplnej lub przeciwdźwiękowej) oraz izolacji przeciwwilgociowej (ewentualnie przeciwwodnej).
Sposób rozwiązania styku między warstwą konstrukcyjną podłogi a podłożem pozwala wyróżnić:
- podłogi związane z podłożem,
- podłogi pływające, układane na warstwie poślizgowej.

Przy właściwym wyborze profilu dylatacyjnego należy wziąć po uwagę:
a) przemieszczanie poziome (±),
b) przemieszczanie pionowe – osiadanie podłoża (np. obszary tąpnięć, trzęsień ziemi lub połączenia nowych budynków z już istniejącymi),
c) szerokość szczeliny dylatacyjnej,
d) wysokość wbudowania profilu w konstrukcję,
e) widoczną część profilu,
f) inne materiały, z którymi profil będzie miał kontakt (np. jastrych, asfalt),
g) obciążenia normatywne (PN-EN i DIN 1072), profile przenoszące obciążenia wyższe – na zapytanie,
h) agresywne media (przemysł chemiczny, mleczarnie, itd.).

W przypadku zapytania o dobór profilu do przerw roboczych (profil OMEGA) należy podać:
a) gatunek stali z jakiej ma być wykonany profil,
b) grubość blachy,
c) wysokość profilu,
d) średnicę, długość i rozstaw sworzni.

Mając na uwadze trwałość konstrukcji i jej użyteczność eksploatacyjną, estetykę wnętrza i funkcjonalność obiektu należy dołożyć wszelkich starań, aby zapewnić odpowiednie zabezpieczenie szczelin dylatacyjnych. Doświadczenie pokazuje, że podwyższone nakłady poniesione na ten cel oraz wysoka i fachowa jakość firmy wykonawczej ograniczają w znacznym stopniu koszt remontów oraz niwelują utrudnienia w okresie użytkowania obiektu. 

Niniejszy katalog powinien być pomocny przy projektowaniu zabudowy szczelin dylatacyjnych oraz w wyborze odpowiednich profili.
Jeśli nadal wystąpią niejasności prosimy o kontakt z nami, ponieważ jesteśmy przekonani, że nawet dla specjalnych wymogów możemy zaproponować optymalne rozwiązanie.

W przypadku zapytania o dobór profilu dylatacyjnego należy podać:
- szerokość szczeliny dylatacyjnej,
- kompensację ruchu szczeliny dylatacyjnej,
- wysokość wbudowania profilu w konstrukcję,
- wielkość obciążenia,
- miejsce stosowania.

W tabeli poniżej zestawiamy najważniejsze cechy profili dylatacyjnych firmy DEFLEX ułatwiające wstępny wybór właściwego rozwiązania.

Typ profili dylatacyjnych

Rodzaj
obciążenia

Szerokość
dylatacji [mm]
Materiał
Kierunek przemieszczania

Stal
Aluminium
Poziomy
Pionowy
Poprzeczny
DEFLEX 420/SP
       

250

. . . .
DEFLEX 420/SPN


50-100

. . . .
DEFLEX STF 60


0-100
.

.

  Profile do przerw roboczych
OMEGA

-
-
. -
-
-
.